LETRAS GALEGAS 2021

 

Presentamos unha pequena mostra das publicacións que viron a luz neste último ano para achegar a vida e obra da homenaxeada  nestas Letras Galegas 2021. Libros inéditos, biografías, propostas creativas, antoloxías... e mesmo a obra completa da poeta, tradutora, editora e mestra, Xela Arias.

Obra inédita de Xela Arias Non te amola!

XELARIAS. PALABRA Á INTEMPERIE

 

Intempestiva. Unha biografía (literaria) de Xela Arias

 

Xela quixo ser ela. Biografía de Xela Arias

 

 

Xela Arias. Poeta e tradutora

Liberdade, solidariedade e amor pola lingua. Pequena biografía de Xela Arias

os bolechas XELA ARIAS

De certo, a vida ía en serio

Poesía reunida (1982-2004). Xela Arias

Novidades editoriais sobre Ricardo Carvalho Calero

Moitas son as novidades editoriais en torno á vida, obra e pensamento do polifacético autor homenaxeado nas Letras Galegas 2020, Ricardo Carvalho Calero.

Para primeiros lectores e lectoras

Ricardo Carvalho Calero.

Polo Correo do Vento. Lela Edicións, 2020

Os autores desta banda deseñada toman os personaxes da novela Scórpio, Scórpio e Cleo, que funcionan como fío condutor da súa biografía.

Os debuxos son de Miguel Pérez Ramudo.

 

Para lectores/as  autónomos/as

Ricardo Carvalho Calero. A pegada do compromiso

Héctor Cajaraville. Xerais, 2020.

O libro inclúe un percorrido pola biografía e a obra do autor. Engade sete pequenas pezas teatrais sobre momentos concretos da vida de Carvalho Calero.

  

 

Carvalho Calero, fronte ao espello da memoria.

Alberto Ramos. Auga editora, 2020.

Con ilustracións de Antonio Seijas, nesta biografía o autor fai un percorrido pola xeira vital e intelectual de Carvalho Calero.

 

Para lectorado experto, xuvenil e adulto 

 

De Carballo Calero a Carvalho Calero. Biografía, escolma de textos,guías de lectura, actividades e xogos. 

Charo Baleirón Sóñora,Marta Domínguez Tenreiro e Belén Rodríguez Suárez. Hercules Ediciones, 2020.

O libro conta cunha breve biografía e unha cronobiografía, unha escolma de textos acompañada dunha guía de lectura, un “Paso a palabra” e o xogo-escapada “A caixa de Don Ricardo”, que propón un percorrido por Ferrol.

    

Carvalho Calero, vida e obra dun ser polifacético

Henrique Dacosta. Xerais, 2020.

Libro divulgativo sobre a vida e a obra do autor das Letras Galegas 2020. 

  

 

Conversas con Ricardo Carballo Calero

CarmenBlanco. Galaxia, 2020

Entrevista feita entre os anos 1983 e 1984. Abórdanse nela algúns temas esenciais, como a biografía, a política, a formación intelectual, a crítica literaria, a lingüística, a poesía, a narrativa e o teatro. 

 

 

Ricardo Carvalho Calero. O anxo da terra.

HenriqueRabuñal. Galaxia, 2020.

Neste libro diferentes narradores iluminan o conxunto da obra literaria, lingüística ou filolóxica de Carvalho Calero e as sucesivas etapas biográficas.

Antoloxías poéticas

 

Beleza,Verdade.

Ricardo Carvalho Calero. Escolma poética e limiar de Pilar Pallarés. Chan da Pólvora, 2020.

 

Antologia da poesia em galego

Ricardo Carvalho Calero. Selección de Paulo Fdez Mirás e prólogo de Carmen Blanco. Através Editora, 2019.

27 de Marzo: Día Mundial do Teatro 2020

O 27 de marzo de 1962 o Instituto Internacional do Teatro (ITI) decidiu establecer esta data como Día Mundial do Teatro. O obxectivo é poñer en valor a forma de arte "teatro".  Este ano o dramaturgo pakistaní Shahid Nadeem é o encargado do manifesto baixo o lema: O Teatro como Santuario.

Achegamos dúas recomendacións para coñecer mellor este arte e para interpretala: 

Teatro é un dos Actividarios de Ediciones Ekaré. Un caderno cheo de información e propostas, de comedia, drama e traxedia. Pra traballar na escola e en familia. Un teatro que so pide ollos para ven e mans para aplaudir.

Ricardo Carvalho Calero. A pegada do compromiso de Héctor Cajaraville  editado por Xerais. Unha biografía que achega a nosa rapazada á figura do homenaxeado nas Letras Galegas 2020. O autor inserta 7 pequenas pezas teatrais sobre momentos puntuais da vida de Calero. Unha homenaxe á afición deste polo teatro e ás 7 pezas teatrais que publicou.

María Victoria Moreno será homenaxeada nas Letras Galegas 2018

María Victoria Moreno

© Archivo da familia de María Victoria Moreno

O 17 de xuño, mentres estabamos a celebrar a grande festa da lectura na X Xornada dos Clubs de lectura, a Real Academia Galega decidía adicar o Día das Letras Galegas 2018 a María Victoria Moreno, escritora da literatura infantil e xuvenil. 

Nacida en Estremadura, exerceu a docencia en diferentes lugares de Galicia pero foi en Pontevedra onde se instalou definitivamente até o ano da súa morte, en 2005. Legou a súa biblioteca ao IES Torrente Ballester, onde foi profesora os últimos anos de docencia. A biblioteca do Torrente leva o seu nome.

Algúns dos seus libros destacados son Leonardo e os fontaneiros (1986) Premio O Barco de Vapor de 1985, Anagnórise (1989), que formou parte da lista de honra dos IBBY ou Guedellas de seda e liño (1999), mención especial White Ravens en 2002. En Diario da luz e a sombra (2004) fai unha reflexión sobre os efectos da enfermidade que padecía.

Destaca ademais por ser defensora e impulsora do galego ( a miña relación con Galicia e a miña opción pola súa lingua é simplemente unha historia de amor), tradutora, libreira, editora (dirixiu a colección Árbore da Editorial Galaxia) e autora de materiais didácticos de lingua e literatura galegas, como Literatura galega século XX (Galaxia).

Díaz Castro e a TVG

   

Nimbos e Esmeralda from Cultura galega - Xunta on Vimeo.

A Consellaría de Cultura e mais Televisión de Galicia presentaron a súa aposta audiovisual conxunta con ocasión do día das letras galegas. Nimbos e Esmeralda son os dous poemas que dan pé a cadansúa peza audiovisual animada. Mentres Esmeralda está representado con figuras animadas, en Nimbos apóstase por sombras e papeis recortados para representar os versos.

Paco Nogueiras con Díaz Castro

Algo nos estaba a faltar...
E aí chega, Paco Nogueiras, de novo.
Trae a Díaz Castro. 
Acabaremos cantándoo con el!

TOUPORROUTOU DA LÚA E DO SOL no CDG

 

O CDG (Centro Dramático Galego) coproduce con Teatro do Noroeste, coa colaboración da Escola Superior de Arte Dramática de Galicia, a obra infantil de Roberto Vidal Bolaño, baixo a dirección de Eduardo Alonso.

A estrea trerá lugar o 4 de outubro no Salón Teatro de Santiago

Por fin, o público máis novo terá acceso á obra do autor homenaxeado nas Letras galegos do 2013.

"Touporroutou da lúa e do sol preséntase como unha "farsada choqueira para actores e bonecos, ou viceversa" na que catro titiriteiros axúdanse dos máis diversos elementos para contar historias sobre a orixe destes astros, dos días e das noites, do diluvio universal e sobre como acertar cos tesouros e tratar os mouros, as fadas e, sobre todo, as serpes e os xigantes que os gardan". Mitoloxía en marcha.

VALENTÍN PAZ ANDRADE

Unha biografía do autor e unha antoloxía da súa poesía para todos os públicos, para todo tipo de lectores e lectoras, así se presenta o libro que xerais publica na colección Merlín, dedicado ao autor das Letras.

Da man de Charo Portela (autora  de Epistolario de Valentín Paz Andrade en colaboración con Díaz Pardo e de Valentín Paz Andrade. Biografía e do pincel de Jaime Asensi nas ilustracións.

Unha aproximación ao autor homenaxeado este ano dirixida aos máis pequenos.

LETRAS PARA TODO O ANO

Porque as lecturas arredor do autor das Letras non deben rematar o 17 de maio, queremos lembrar esta obra que chamou a nosa atención.
Lois Pereiro. Náufrago do paraíso. Biografía e antoloxía, por Marcos Calveiro na colección Fóra de Xogo de Xerais.
Calveiro enfróntase á biografía e antoloxía do autor das Letras deste ano, 2011, cunha proposta novidosa e interesante, segundo a presentación editorial “Coma se do falso guión dun filme imaxinario se tratara, esta biografía amosa algunha das escenas de vida do poeta. A súa infancia e adolescencia nese universo que foi para el o seu Monforte natal. Aqueles anos de Loia en Madrid, nos que percorreu os camiños do entusiasmo e da fatalidade. As viaxes europeas na procura de acordes e descubertas. Os últimos días na Coruña. A familia, os amigos, a paixón, a escrita artellan este emocionante relato con agarimo e admiración”
Unha biografía que se completa cunha detallada cronoloxía, un caderno fotográfico e unha antoloxía poética.”
Calveiro non fai unha biografía nin tampouco unha biografía novelada, escribe un guión. Di Calveiro, no limiar que Vida, Poesía e Morte van xunguidas no caso de Pereiro. Morte, sen dúbida, enfermidade.
Calveiro apreixa instantes fuxidíos na memoria daqueles que acompañaron ou poeta mozo, pegadas soltas, a modo de flash-back final que comeza coa avoa e a muller que axudou a crialo arredor da tumba e remata co irmán e Rivas despois de entregar os papeis para solicitar o Día das Letras para Lois. Polo medio a infancia, a adolescencia, a mocidade, a enfermidade, as viaxes, a morte... un guión que resulta máis real e vívido, tal vez por non pretendelo, que unha biografía.
Unha homenaxe a un cinéfilo. Unha orixinalidade.

Novo autor para o Día das Letras Galegas

Lois Pereiro será o autor homenaxeado nas Letras Galegas do 2011.
Un autor iconoclasta, representante da contracultura; poeta punk para algúns e poeta bisturí para outros.
Poeta cun bo epitafio:
"Cuspídeme enriba cando pasedes por diante do lugar onde eu repouse, enviándome unha húmida mensaxe de vida e de furia necesaria"
Tal como di o escritor Manuel Rivas, esta é unha valente decisión da Real Academia Galega. Agora esperamos unha valente e responsable intervención do profesorado e de toda a sociedade no seu conxunto. Haberá que demostrar que a cultura galega está suficientemente madura como para asumir todas as formas de expresión e todas as maneiras de enfrontar a vida, sen prexuízos nin falsas modas, sendo consecuente no que dicimos e o que facemos...
Leamos a súa poesía, busquemos os seus poemas nas antoloxías como a de Fran Alonso Poetízate, e incluso aproveitemos para ler as crónicas do irmán, X. Manuel Pereiro, unha voz chea de intelixencia e humor no panorama actual.

AS LETRAS DESPOIS DAS LETRAS

Porque non é só un día senón o ano, todo.

Porque o Día das Letras é unha porta de entrada, non de saída.

Porque nunca nos fartaremos de ler a Novoneyra...

Presentámosvos o libro Folerpas de Novoneyra de Fran Alonso, dentro da colección Merlín de Xerais.

Coma se tiveses a unha nena que xa é rapaza ao carón e quixeras contarlle a vida e obra do poeta, coma se te foras estendendo, explicando o que vai aparecendo e debullas un anaco da historia do país... así Fran Alonso se adentra na biografía de Novoneyra para dar razón do pasado e que se entenda o presente, e vai ofrecendo as súas palabras para que se disfruten e se pensen.

Unha homenaxe ao poeta e unha mostra de respecto pola rapazada á que considera capaz de comprender todo ou case todo.

Leamos:

"A poesía de Uxío Novoneyra cae donda e manseliña sobre o papel. Cae imperceptiblemente, cae amodo, de vagar, cae case coma se non caese, enchoupando a folla de palabras sen que se note, sen que se advirta. A poesía de Uxío Novoneyra cae docemente sobre o papel, pero ao caer amárrase a el con esas raiceiras profundas e vitais coas que foi escrita. As palabras de Novoneyra esvaran polo papel coma a neve suave da serra, esa neve que cae, folerpa a folerpa, falopiña a falopiña, "e nin o vento a arremuíña nin a auga a desfai".

NOVONEYRA para a infancia

O cubil do xabarín con ilustracións de Quintana Martelo

Gorgorín e Cabezón ilustrado por Quintana e Vázquez

Ilda, o lobo, o corzo e o xabarín con ilustracións de Manolo Uhía

Tres relatos dun poeta.

Tres obras para a infancia nos que se adiviña o mundo do poeta da montaña. Ímolo vendo nos animais (corzos, lobos, xabaríns); atopámolo nas palabras e na sonoridade que as acompaña; están no escenario desa serra do Courel, na paisaxe plagada de covas e ríos ou nos personaxes míticos coma o home do saco e as lendas como a da moza amiga dos animais que recibe o nome de Ilda; está no vocabulario que a modo de glosario acompaña a historia...

E estará na poesía que o profesorado irá seleccionando para que a rapazada o coñeza, para que a diga en voz alta sentindo na boca que a fonética tamén é poesía e a lingua é voz, para espertar sensibilidades e gozar dos versos.

NOVONEYRA, Letras Galegas 2010

A Real Academia Galega tomou a decisión e poucas veces recibirá tantos parabéns por un acordo, pois haberá máis autores e autoras que o merecen (que é certo) pero el ... tamén, e canto antes mellor.

Traer á actualidade unha voz como a de Novoneyra, cando aínda non hai tanto tempo que podíamos escoitala, é un luxo e un gusto. Poder achegarlla á rapazada para que a goce, poder lembrala; volver a ler - mirar as súa caligrafías e dicir en voz alta eses que semellan pequenos versos - poemas nos que se agacha un mundo que é o noso...

Neso andamos recuperando a voz da montaña.

E con ela chega algún que outro libro que escribira para pequenos. O primeiro deles, este O cubil do xabarín, con ilustracións de Quintana Martelo nesa primeira intervención na literatura infantil e xuvenil galega, os dous estreándose. Unha iniciativa que debemos a Xulio Cobas que por aquela dirixía a colección Ala Delta e traballaba arredor da literatura infantil e xuvenil galega. Tamén a el lle debemos un recoñecemento merecido.

As poesías musicadas de Álvarez Blazquez

... Porque na biblioteca hai algo moito máis que libros e porque a poesía complétase cando se recita en voz alta e se canta... facémosvos partícipes dunha nova:

Acaba de saír ao mercado o CD "Entre o Miño e o mar de Vigo".

Os poemas para nenos/as, do autor das Letras Galegas 2008, publicados en Roseira do teu mencer e O que ben che quer aparecen agora musicados por Eloi Caldeiro e presentados por Miguel Anxo Mato Fondo.

Un destes poemas, para abrir boca:

O año pitaño

vai no paraño.

A cabuxa luxa

marchou onda a bruxa.

O gato cegato

fuxiu ao burato.

O coello vello

anda no cortello.

O galo ralo

rubiuse no valo,

i a galiña tiña

está na cociña.

Anda, neniña,

deixaos estar,

e imos brincar

coas cunchas do mar.

O QUE BEN CHE QUER

Unha manchea de poemas, escritos por Xosé Mª Álvarez Blázquez para a súa filla Colorín, presentados por Pepe Cáccamo e ilustrados pola súa irmá Berta Cáccamo. Esta, realiza unhas acuarelas con delicados trazos, unha figuración mínima e suaves cores, acompañando os versos e deixando nas nosas mans un produto delicado.

Parte dos poemas pertencen ao libro Roseira do teu mencer e parte son inéditos.

Entre eles gustaríanos compartir con vos aquel que lle dá título ao libro, e que ademais conta cunha das ilustracións máis interesantes.

O que ben che quer

eche o vilorico que anda polo ler.

Ise si que é bo

que viu dende lonxes aguillando o vó

somentes por verte e que o viras ti,

para que os dous brincases; ti co teu oh, oh,

e el co seu chi, chi.

O vilorico

de longo bico

e longas patas de gabirú

que nin di cu - cu

nin anda con trolas de chicherico.

- Que non diga o moucho,

que no diga o cuco,

que non diga a poupa

que che queren muito...

O que ben che quer

está silandeiro enriba de un pé.

Sabes ti quen é?

Éche o vilorico que anda polo ler.

Poesía infantil nas Letras Galegas 2008

“Hai moitos anos naceu en Vigo unha nena que non tiña nome. Os seus pais, que andaban a rir, ao vela colorada de alegría e cos ollos azuis como auga dunha fonte, souberon que s e chamaba Colorín. E así a chamaron. (…) Cando a nena tiña un ano, o pai escribiu este libro para contar como chegara un día Colorín voando no vento.(…) Por iso o libro, que ao principio tampouco non tiña nome, chamouse Roseira do teu mencer. O mencer de Colorín, os seus primeiros días e meses de luz, está relatado aquí en versos pequenos que son para cantar.” Así nos presenta Xosé Mª Álvarez Cáccamo a súa irmá e o libro de poemas que para ela escribira seu pai, Xosé Mª Álvarez Blázquez, ao que este ano se dedica o Día das Letras Galegas. Un libro sentido e para os sentidos, para que todos os nenos e nenas poidan gozar nun ano no que as letras tamén van dirixidas, expresamente, a eles.