LETRAS GALEGAS 2021

 

Presentamos unha pequena mostra das publicacións que viron a luz neste último ano para achegar a vida e obra da homenaxeada  nestas Letras Galegas 2021. Libros inéditos, biografías, propostas creativas, antoloxías... e mesmo a obra completa da poeta, tradutora, editora e mestra, Xela Arias.

Obra inédita de Xela Arias Non te amola!

XELARIAS. PALABRA Á INTEMPERIE

 

Intempestiva. Unha biografía (literaria) de Xela Arias

 

Xela quixo ser ela. Biografía de Xela Arias

 

 

Xela Arias. Poeta e tradutora

Liberdade, solidariedade e amor pola lingua. Pequena biografía de Xela Arias

os bolechas XELA ARIAS

De certo, a vida ía en serio

Poesía reunida (1982-2004). Xela Arias

ANIMALIA 3 AZUL

 

 Animalia 3. Azul de Xosé Tomás, publicado recentemente en Xerais, segue as aventuras do mundo animal, agora adentrándose no mundo acuático e os seus habitantes. A través deles, Xosé Tomás reflicte a civilización humana na caracterización das súas personaxes, pertencentes á diversidade mariña, achegando así esta perspectiva cun toque humorístico a nenos e nenas tanto de primaria como dos primeiros cursos de secundaria. 

Un imprescindible de banda deseñada nas nosas bibliotecas escolares.

21 DE MARZO DÍA DA POESÍA

O 21 de marzo conmemoramos o día da poesía e queremos celebrala léndoa e recomendando algunhas novidades editoriais.

O poeta Xavier Seoane publica na colección Merlín de Xerais o libro de poemas infantís Cancións para Ana Lúa.

Con belas ilustracións do pintor Correa Corredoira, os 17 poemas que compoñen o libro son un canto á infancia. Nana de viaxe, Onde estás lúa, lueira?, No peito da túa nai, Dons, A canción do unicornio, Numerando...van percorrendo un universo infantil, cheo de maxia e imaxinación.

A poesía non debe faltar nas nosas bibliotecas e a lectura en voz alta, por exemplo, destes poemas é un bo achegamento a ela.

Sae, lúa, sae, lúa

do pozo da noite núa (...)

Na colección Udra de poesía para nenos e nenas de Chan de pólvora editora, publica Marica Campo nós outras, un libro de poemas que é un canto á diversidade e á igualdade.

A ducia de poemas que compoñen o libro levan cadansúa ilustración da pintora Menchu Lamas, nunha simbiose extraordinaria de linguaxe poética e visual.

Tal como expresan na presentación editorial “nós outras é un libro de cores e de valores. Un encontro onde as mans están abertas para ofrecer territorios comunais, ámbitos de intercambio, paisaxes que retratan a beleza e a complexidade de cada persoa...A raza, a condición económica ou social, as características físicas ou mentais, os xeitos de amar ou a procedencia xeográfica son a forza que nos une, un patrimonio compartido”.

nós outras é un libro imprescindible nas bibliotecas escolares, sobre todo na selección de lecturas inclusivas.

Gustos

Se eu prefiro a rosa

e ti dis anil,

son eu menos neno,

menos nena ti? (...)

Unha lección de historia: Dende 1880

O álbum Dende 1880 de Pietro Gotusso, publicado en Kalandraka, é o gañador do XIIIPremio Internacional Compostela para álbums ilustrados 2020.

Nesta narración gráfica convídasenos a pasear pola historia destes dous últimos séculos a través dunha cidade occidental que vai mudando co paso do tempo. A lectura deste álbum sen palabras proponnos un xogo de busca das diferentes mudanzas: na libraría, no café, na galería de arte (que nos mostra a historia da pintura), coa chegada da guerra, nos hábitos, nos modelos de negocio, nas familias, nos medios de transporte, nos avances tecnolóxicos ou na tipografía.

Este álbum debería formar parte da colección de todas as bibliotecas escolares.

Xeografías lectoras: Mar de mazá de Elvira Ribeiro Tobío

 

Mar de mazá é un libro de poemas redondo, comeza cun convite e remata cunha despedida, Maradeus. Con este pouso de Rosalía ou Manuel Antonio, Elvira Ribeiro proponnos unha singradura polo Mar de mazá a través de 17 poemas con arrecendo salgado que nos descobren o mar: a carabela, o mar calmo, o mar bravo, as mil cores, o marpalabras, os sete mares, a cantiga das ondas, a nena pirata, os soños, a mariñeira, a nena surfeira, os faros, as illas, os tesouros até chegar ao Maradeus.

Cun léxico moi coidado e con ilustracións evocadoras de Begoña G. Arce, este Mar de mazá ten tamén moitas referencias literarias que convidamos a descubrir.

Ler e recitar os poemas ou viaxar a través das imaxes son algunhas das propostas deste poemario, publicado en Galaxia, dirixido a todo o lectorado e que non debe faltar nas nosas bibliotecas.

Aquí podedes escoitar unha entrevista que lle fixeron á autora no programa Zig Zag da RTVG.

Lecturas para o verán: Vampira de biblioteca de Ledicia Costas

Vampira de biblioteca é o último libro que vén de publicar a escritora Ledicia Costas con ilustracións de Víctor Rivas na colección Merlín de Xerais.

A novela conta a historia de Eleonora, unha vampira un tanto peculiar que vive nunha biblioteca especial como a Biblioteca Joanina da Universidade de Coímbra. Como os morcegos que habitan na biblioteca portuguesa, Eleonora ten que eliminar a todo becho que ameace a conservación dos libros. Acompañada de Xa e Mon, os seus morcegos de confianza e coa complicidade dunha bibliotecaria, un avó e os seus netos, terá que enfrontarse aos insectos bibliófagos para preservar os libros desta importante biblioteca.

Proposta moi acaída para as recomendacións lectoras do verán e destinada a partir dun lectorado autónomo, con Vampira de biblioteca tense asegurada unha lectura divertida, con nomes, personaxes e diálogos moi ocorrentes amais dunha defensa das bibliotecas, dos libros, da lectura e da literatura.

Novidades editoriais sobre Ricardo Carvalho Calero

Moitas son as novidades editoriais en torno á vida, obra e pensamento do polifacético autor homenaxeado nas Letras Galegas 2020, Ricardo Carvalho Calero.

Para primeiros lectores e lectoras

Ricardo Carvalho Calero.

Polo Correo do Vento. Lela Edicións, 2020

Os autores desta banda deseñada toman os personaxes da novela Scórpio, Scórpio e Cleo, que funcionan como fío condutor da súa biografía.

Os debuxos son de Miguel Pérez Ramudo.

 

Para lectores/as  autónomos/as

Ricardo Carvalho Calero. A pegada do compromiso

Héctor Cajaraville. Xerais, 2020.

O libro inclúe un percorrido pola biografía e a obra do autor. Engade sete pequenas pezas teatrais sobre momentos concretos da vida de Carvalho Calero.

  

 

Carvalho Calero, fronte ao espello da memoria.

Alberto Ramos. Auga editora, 2020.

Con ilustracións de Antonio Seijas, nesta biografía o autor fai un percorrido pola xeira vital e intelectual de Carvalho Calero.

 

Para lectorado experto, xuvenil e adulto 

 

De Carballo Calero a Carvalho Calero. Biografía, escolma de textos,guías de lectura, actividades e xogos. 

Charo Baleirón Sóñora,Marta Domínguez Tenreiro e Belén Rodríguez Suárez. Hercules Ediciones, 2020.

O libro conta cunha breve biografía e unha cronobiografía, unha escolma de textos acompañada dunha guía de lectura, un “Paso a palabra” e o xogo-escapada “A caixa de Don Ricardo”, que propón un percorrido por Ferrol.

    

Carvalho Calero, vida e obra dun ser polifacético

Henrique Dacosta. Xerais, 2020.

Libro divulgativo sobre a vida e a obra do autor das Letras Galegas 2020. 

  

 

Conversas con Ricardo Carballo Calero

CarmenBlanco. Galaxia, 2020

Entrevista feita entre os anos 1983 e 1984. Abórdanse nela algúns temas esenciais, como a biografía, a política, a formación intelectual, a crítica literaria, a lingüística, a poesía, a narrativa e o teatro. 

 

 

Ricardo Carvalho Calero. O anxo da terra.

HenriqueRabuñal. Galaxia, 2020.

Neste libro diferentes narradores iluminan o conxunto da obra literaria, lingüística ou filolóxica de Carvalho Calero e as sucesivas etapas biográficas.

Antoloxías poéticas

 

Beleza,Verdade.

Ricardo Carvalho Calero. Escolma poética e limiar de Pilar Pallarés. Chan da Pólvora, 2020.

 

Antologia da poesia em galego

Ricardo Carvalho Calero. Selección de Paulo Fdez Mirás e prólogo de Carmen Blanco. Através Editora, 2019.

20 de marzo:Día Mundial da Narración Oral

Todos os anos, o 20 de marzo conmemoramos o Día Mundial da Narración Oral. Comezou a celebrarse en Suecia coincidindo co equinoccio de primavera e despois foi estendéndose ao resto dos países.

Este ano vai ser moi diferente a súa celebración por causa da pandemia do coronavirus (COVID-19) pero nestes días as asociacións de narradores/as orais Colectivo NOGA e AEDA Narración Oral poñen á nosa disposición contos para ver e escoitar mentres quedamos na casa.

AEDA NARRACIÓN ORAL: CUENTOS PARA VER Y ESCUCHAR EN ESTOS DÍAS

COLECTIVO NOGA (NARRACIÓN ORAL GALEGA): PANDEMIA DE CONTOS

Como novidade bibliográfica, Antonio Reigosa vén de publicar en Xerais con ilustracións de Noemí López a Guía de campo de Galicia Encantada. Dos seres míticos e dos lugares que habitan, unha guía para divulgar a nosa cultura popular chea de mitos, lendas, ritos, contos, saberes e sucedidos, tesouros, lendas urbanas, prodixios, mitoloxía, pontes, camiños... que conforman o noso gran patrimonio inmaterial.

É tempo tamen para revisitar a  súa páxina: Galicia encantada. Enciclopedía da fantasía popular de Galicia, especialmente o apartado de XOGOS (diversións, entretementos, enredos, pasatempos, actividades físicas ou mentais tradicionais de Galicia.)  nestes momentos de acougo forzoso.

Poesía... "Porque te quero" de Baldo Ramos

A editorial Galaxia vén de publicar Porque te quero de Baldo Ramos, con ilustracións de Anxo Rodríguez Fariña.

O poeta afirma que se inspirou nas ocorrencias e preguntas que lle facían os seus fillos a medida que ían descubrindo o mundo. Concíbeos como poemas reversibles que se len practicamente igual de esquerda a dereita que de dereita a esquerda, promovendo tamén a lectura como xogo.

Neste mes que celebramos o Día da poesía, temos que apostar pola lectura de poemas nas nosas bibliotecas, nas seleccións de lectura, nas mochilas viaxeiras, nos clubs de lectura... para facermos lectores e lectoras  porque as crianzas non teñen prexuízos e de seguro que quererán seguir lendo poesía.

Velaquí o poema final que nos convida a ler e escribir:

RECEITA PARA ESCRIBIR POEMAS IRRACIONAIS

Le este libro durante
6 días, 6 horas e 66 minutos
Escolle de cada poema unha palabra.
Reméxeas con maña e forza:
a poesía éche o que ten.
Méteas no peto
da túa chaqueta reversible
outros 6 días, 6 horas e 66 minutos.
Nese momento exacto
sentirás que se entenden.
Que teñen vida propia
e que saben convivir.
Entón é o momento
de sacar o poema a pacer.
Compartilo cos que te queren.
escribir é sempre un xeito
de agradecer que nos queiran.

NO VERÁN, BANDA DESEÑADA

Animalia 2.Branco de Xosé Tomás

Publicado na colección Merlín cómics de Xerais, é a segunda entrega do autor e os protagonistas son os animais do mundo do mar e da auga.

En Animalia atopamos historias autoconclusivas cheas de ironía e humor pero tamén de reflexión ante as mudanzas do clima.

Aprende banda deseñada con Fiz de Kiko da Silva, é outra novidade da colección Xerais-Cómic de Xerais.

Neste libro, o popular personaxe de Kiko da Silva, Fiz o neno máis porco do mundo, ensínanos como se crea un cómic. Paso a paso, mediante historietas e exercicios, iranos explicando que é e como podemos crear a nosa propia banda deseñada.

PALABRA DE BRUXA, de ANDREA BARREIRA FREIJE

Palabra de bruxa de Andrea Barreira Freije é unha das novelas do 2018 recoñecida entre as mellores en galego. Nela relátase a historia vital da última muller da casa das Xanas, que padece a persecución da Inquisición.Condenan a súa forma de vida, desapegada da tutela dos homes, libre e rebelde, perigosa para esa sociedade do medo que os inquisidores representan. Pero non todo está perdido...

Publicada na colección Costa Oeste de Galaxia, cremos que a súa lectura pode dar moito que pensar e falar cando menos nos clubs de lectura -de mozos ou de adultos- acerca daquel pasado, do noso presente e do futuro que queremos.

Novidades de Bululú: "Novo Mundo. Isabel Zendal na Expedición da vacina"

Rematamos o mes de novembro cunha novidade editorial vinculada ás ciencias en galego. Trátase de Novo Mundo. Isabel Zendal na Expedición da vacina con texto e ilustracións de El primo Ramón (Borja López Cotelo  e María Olmo Béjar)  e publicado pola editorial Bululú. Patricia Zaera Landeira fixo a tradución ao galego.

O libro relata a expedición de Isabel Zendal portando a vacina da variola a  América. A OMS ten recoñecida a esta muller como a primeira enfermeira da historia que participou nunha misión internacional de saúde pública.

No  álbum,  as ilustracións adquiren moito protagonismo e dannos oportunidade de traballar planos da cidade da Coruña e mapas da época (inicios do século XIX) e mesmo procurar as pegadas da historia da cidade e dalgún pintor moi recoñecible. Adiviñade!

Libro indispensable para as nosas bibliotecas escolares, tanto para a selección de ciencias como para a lectura atenta da mudanza dos tempos.

Novidades para conmemorar o 25N

Presentamos algúns novos recursos para conmemorarmos o 25N desde as bibliotecas escolares

Vermella de  Sabela Losada Cortizas , con  ilustracións de Minia Regos  vén de gañar ex aequo o I PREMIO FINA CASALDERREY de literatura infantil pola igualdade (2018). 

Na presentación editorial fan a seguinte recensión:

Cando Flor atopa unhas pingas de sangue no cuarto de baño comeza, xunto con Leo, a investigación de tan estraño suceso... Foi un accidente? Quen é a vítima? 

Serán quen de resolveren este enigma?

Na colección Mulleres bravas da nosa historia de Urco Editora, vén de publicarse Pepa, a Loba de Ledicia Costas con ilustracións de Eva Agra.

Na web da editorial fan a seguinte recensión: Xela é unha nena que ten moi claro o que quere ser de maior: bandoleira. A pesar de que á súa nai non lle chista nadiña esta idea, para a rapaza non hai nada mellor no mundo que sentar a carón da avoa e escoitar, unha e outra vez, historias sobre a nosa bandoleira, sobre Pepa a Loba, a muller afouta que a pesar de todos os obstáculos que a vida lle puxo diante, conseguiu ser a capitá dunha gavela de homes e axudar a quen o precisaba. Xela nunca ten suficiente, sempre quere saber máis. E vós, queredes saber quen foi Pepa a Loba?

Da autoría de Isabel Thomas e Anke Weckmann, Marie Curie forma parte da colección Pequeños relatos de grandes historias da Editorial Blume. Nesta preséntanse figuras femininas relevantes da historia .

Reconquista de Antía Yañez, ilustrada por Ana Pedreira, e a outra obra gañadora ex do I PREMIO FINA CASALDERREY de literatura infantil pola igualdade (2018).

Na web da editorial atopamos a seguinte información sobre o libro: 

No patio do colexio de Lúa prodúcese todos os días unha invasión que deixa moitas nenas e nenos sen espazo para desfrutar do seu tempo de recreo. Porén, grazas á súa tenacidade, Lúa vai poñer en marcha unha pequena onda que rapidamete se converte nun tsunami de solidariedade.

Marta no da besos de Belén Gaudes e Pablo Macías, publicado pola editorial  Cuatro tuerkas, forma parte da colección Ande yo valiente, que busca que os nenos e as nenas crezan libres e sen estereotipos. Nesta historia, Marta da bicos a quen quere e cando ela quere

"Cándido e os demais", Premio Internacional Compostela para álbums ilustrados 2018

Cándido e os demais,  de Fran Pintadera no texto e Christian Inaraja nas ilustracións e publicado por Kalandraka recibe hoxe o XI Premio Internacional COMPOSTELA para álbums ilustrados 2018.

Este potente texto sinxelo convida a reflexionar sobre a diferenza, a poñerse en lugar de quen se sente ignorado e tenta pasar desapercibido, e a compartir a súa ollada do mundo.

Cándido e os demais ten que formar parte da colección das nosas bibliotecas porque nel estamos incluídos todos e todas.

As ilustracións do álbum ofrecen unha oportunidade para traballar o poder comunicativo da imaxe, que pode dicir tanto coma as palabras.

"O año que é un PORQUIÑO" de Hércules Ediciones

Nas novidades de Hércules Ediciones atopamos O año que é un PORQUIÑO de Pim Lammers e Milja Praagman. A tradución ao galego é de María Alonso Seisdedos.

Destinado a primeiros lectores, con este álbum podemos traballar o xénero e a afirmación da propia identidade.

Este álbum ben podería estar nunha mochila de Lectura e diversidade, nunha selección de libros sobre coeducación e, por suposto, conformando a colección da biblioteca escolar.

Iniciamos " Unha longa viaxe"

Entre as últimas publicacións de Kalandraka está Unha longa viaxe  de Daniel H. Chambers, ilustrado por Federico Delicado e traducido por Xosé Ballesteros.

Destinado a primeiros lectores, o álbum entrelaza dúas viaxes: a das aves e a dos refuxiados. Ambas teñen en común o medo dos viaxeiros máis mozos fronte a esperanza dos adultos.

Imprescindible nas bibliotecas escolares para sensibilizar no tema das migracións, os refuxiados ou os dereitos humanos.

Novidades na colección Fóra de Xogo de Xerais

Unha das novidades de Xerais é a novela O que sei do silencio de Andrea 

Maceiras,  que foi finalista do Premio Raíña Lupa en 2017.

No inicio da novela Delia, a protagonista, di dela mesma "Chámome Delia e son unha covarde. Esta é a historia de como acosamos a Silke durante os meses que estudou no noso instituto. E de como todo se nos foi das mans. Das miñas mans inútiles". E crea un blog para contar esta historia de acoso pasivo e cómplice.

Destinada a un lectorado xuvenil, a novela é ben interesante para tratar o tema do acoso, e se se fai como lectura compartida nun club de lectura dará para reflexionar sobre este problema tan grave entre os e as adolescentes e mudar o rumbo das relacións interpersoais nos centros de ensino.

Con Fóra do normal  María Reimóndez acadou o Premio Agustín Fernández Paz de Narrativa Infantil e Xuvenil pola Igualdade 2017. Ilustrada por Antonio Seijas, a novela trata do conflito entre identidade e corpo que ten André, o mozo protagonista. Acompañado de amigas, como Mucha e a Patrulla Trans, e da lectura de cómics intentará superar o problema porque "no medio da treboada, a única heroicidade é resistir".

Destinada tamén a un lectorado xuvenil, é unha novela moi acaída para a selección de lecturas sobre igualdade e coeducación, onde se nos fala de tecer redes de afectos, máis alá do xénero e que posibilitará a moitos mozos e mozas atopar referentes... novela espello mais tamén xanela ao mundo.

Títulos ambos,  imprescindibles tamén, nas suxestións lectoras para o verán.

Novas de banda deseñada: Animalia de Xosé Tomás

Na colección Merlín cómic, a editorial Xerais vén de publicar Animalia 1. Verde de Xosé Tomás.

Este cómic, destinado inicialmente para lectores expertos, fará rir a nenos e nenas e persoas adultas porque a tira cómica que debuxou Xosé Tomás non ten idade.

Primeiro dunha serie sobre animais, completarase con outras dúas entregas.

Segundo o autor, "Animalia constitúe unha reflexión sobre a humanidade como especie e como civilización, dende as posibilidades que ofrece a caracterización dos animais na súa diversidade".

Imprescindible nas bibliotecas escolares, nas maletas de cómic, na selección de lecturas para o verán, porque precisamos do humor que transmiten estes animais!

De que cor é un bico?

Rocio BONILLA (trad. María SOLAR):De que cor é un bico? , Algar

Outra nena que goza cos contos e con pintar (con cores, por suposto). Minimoni é moi sesuda, ten moi claro o que lle gusta e o que non... agora quere pintar bicos e dálle moitas voltas á cor axeitada. Non é nada doado porque ela pensa moito as cousas e sempre encontra “peros”.

Ademais dos atinados e divertidos razoamentos da protagonista, as ilustracións -da propia autora- son moi disfrutables por si soas.

Algar Editorial ten traducidos ao galego este e outros álbumes ilustrados de Rocío Bonilla, como A montaña de libros máis alta do mundo ou Max e os superheroes. Unha boa achega para a biblioteca escolar, sexa para lecturas individuais ou compartidas (para que os lectores autónomos o fagan chegar aos primeiros lectores, poñamos por caso).

Un novo poemario: Ring, ring...! Quen rima?

Hércules Edicións publica o libro de poemas Ring, ring...! Quen rima? de Ana María Fernández, ilustrado por Enrique López.

En 46 poemas podemos ir percorrendo diferentes espazos poéticos, que se van deseñando xa no primeiro texto, titulado Ring, Ring. Destinado a primeiros lectores, sería unha boa proposta que as nosas bibliotecas se enchesen de persoas poema para conformar os libros, que coma este, se poden ofrecer de viva voz. Tamén, nas seleccións temáticas ou nas mochilas viaxeiras. 

Eis os primeiros versos do poema O  lobo:

Ven o lobo!

Ven o lobo!

sobe, aos poucos, a escaleira

e eu non sei onde agocharme,

tremo de mala maneira.