Libros galegos na Lista de Honra 2019 da OEPLI

A OEPLI (Organización Española para o Libro Infantil e Xuvenil) xunto coas súas seccións territoriais: Consejo General de libro (castelán), ClijCat (catalán), Galtzagorri (euskera) e Gálix (galego), e en colaboración co Ministerio de Cultura y Deporte, elaboran todos os anos un catálogo de literatura infantil e xuvenil que contén unha  selección bibliográfica de 200 títulos infantís e xuvenís publicados nese período, obedecendo a criterios de calidade e idoneidade para os tramos de idade en que a miúdo se clasifican as coleccións e que os fai merecedores de formar parte desa lista de honra por consideralos significativos dentro da gran produción existente.

Forman parte desta selección de 2019 os seguintes títulos en galego:

0-6 anos
O país do gran furado. Xerardo Quintiá . Baía Edicións
O veleiro verde. María Fumaça. Editorial Galaxia
Ola! Son un bicho bóla! Elvira Ribeiro. Apiario
Ratos de viaxe. Oli. Kalandraka

A partir de 6 anos
A que cheiran as cores?A esperada guía para coñecer o cerebro. Juan Casto Rivadulla. Editorial Galaxia
Os nosos bosques. Diego García et alii. Miudiño S. Coop. Galega
A pequena compaña. Carlos Labraña. Edicións Embora
Bicos e non balas. Antonio García Teijeiro. Editorial Galaxia

A partir de 9 anos
Lúa en ningures . Beatriz Maceda Abeleira. Xerais
Noé e gato fan teatro. Gloria Sánchez. Oqueleo
Pioneiras 2.Galegas que abriron camiño. Anaír Rodríguez. Xerais
Somos os monstros. Paula Carballeira. Xerais

A partir de 12 anos
Conta nove estrelas .Andrea Maceiras. Xerais
Xelís, o guieiro das botellas do mar. Rosa Aneiros. Xerais

Xuvenil
Be water. Antía Yáñez. Cuarto de inverno
Memoria do silencio. Eva Mejuto. Xerais
O grupo. An Alfaya. Xerais
O home que mercou un libro. Paco Martín. Editorial Galaxia
Os corpos invisibles. Emma Pedreira. Xerais
Parece unha formiga. Pablo Otero. Kalandraka
Penumbra. Daniel Landesa. Xerais

Tamén hai libros que se poden ler no orixinal ou na tradución ao galego, aínda que fosen seleccionados noutra lingua:

0-6 anos
Distinta. Beto Valencia. Kalandraka
O pirata valente. Ricardo Alcántara. Kalandraka
Animais. Antonio Rubio. Kalandraka

A partir de 6 anos
Bechopoemas e outras bestas. Leire Bilbao. Kalandraka
O home que contaba estrelas . Arturo Abad. OQO
Versos e viceversos . Antonio García Teijeiro e Juan Carlos Martín Ramos. Kalandraka

Xuvenil
Iridium . Francisco Castro. Editorial Galaxia
Medo. Care Santos. Edebé

Neste ENLACE pódense consultar todos os libros seleccionados no ano 2019.

Novas de Banda Deseñada: Luzbell e o demo bombilla

Luzbell o demo bombilla é un álbum de banda deseñada publicado por Galaxia con guión de Diego Rosales e debuxos de Xosé Tomás. Os creadores recuperan nel un personaxe que vira a luz no congreso Pé de imaxe (a mediados dos noventa), pasando pola revista Golfiño, a páxina dominical do diario El progreso e no Diario de Pontevedra.

O álbum componse de historias humorísticas dunha páxina nas que o protagonista é o demo Luxbell que xunto con outros personaxes como Vatio, Al-Kalina, Oliverius, Slurp e outros, revisitan a Historia Sagrada cun toque de humor para tirarnos o sorriso.

Destinada a un lectorado experto, a banda deseñada é un xénero moi demandado entre os/as adolescentes.

Se queredes consultar recomendacións de cómic en galego, tedes as nosas seleccións nas Maletas viaxeiras ou nos Taboleiros de Pinterest.

Libros para mediadores/as de lectura I: Da Carapuchiña ao señor Lamote

Miguel Vázquez Freire vén de publicar en Xerais Da Carapuchiña ao señor Lamote.Clásicos da literatura para a infancia e a mocidade en lingua galega.

O autor propón neste libro coñecer  a LIX universal e faino percorrendo a historia da literatura infantil e xuvenil desde a Carapuchiña vermella até o Ramón Lamote de Paco Martín.
Sabedores de que moitos descoñecemos a existencia destas versións ao galego de clásicos universais e tamén na necesidade de coñecermos o canon da LIX, este ensaio é ben oportuno para as bibliotecarias e bibliotecarios escolares e para as mediadoras de lectura porque como di o autor na presentación “ os mellores libros para a infancia e a mocidade son os mellores libros que calquera, incluídos nenos e mozos, poden ler;os libros, logo máis universais, os libros para todos”.

De moito interese son tamén as referencias que fai ao cine nas 32 propostas e a bibliografía que as acompaña.

Novidades en tempo de Samaín

Chegan novidades ás bibliotecas escolares para celebrar o Samáin.

Para primeiros lectores, atopamos en Xerais A araña que lles tiña medo ás arañas. Un conto de medo e humor onde as risas gañan aos arrepíos.

 

De Zahorí Books El gran libro de los sustos. Un convite a indagar o que hai dentro deses seres aos que lles temos tanto medo.

Para primeiros lectores e lectores autónomos, Mortiña. Un curmán repugnante de Hércules de Ediciones. Unha nova entrega das aventuras da nena zombi que mantén a intriga ate o final. 

 

E para os lectores expertos, Pánico no Bosque dos Corazóns Murchos de Bululú. Agardada tradución ao galego da obra do autor e ilustrador Jack Mircala.

Guía de literatura infantil e xuvenil para a igualdade

A Secretaría Xeral de Igualdade vén de publicar a  Guía de literatura infantil e xuvenil para a igualdade.

Coordinada por Pilar Sampedro, esta guía ofrece unha selección de libros publicados nos anos 2014, 2015 e 2016, distribuídos en tres tramos en función da idade ou competencia lectora. As obras escollidas alentan a reflexión e o debate sobre o papel da muller na sociedade ou o concepto de xénero e aportan referentes necesarios de mulleres, de novas masculinidades e diversidade de opcións sexuais.

Cómpre termos en conta esta guía nas seleccións que fagamos en torno á igualdade e coeducación. Asi mesmo é unha ferramenta moi útil para achegar recursos ás bibliotecas escolares.

Algunhas propostas de lectura para o Día Mundial do Teatro

O 27 de marzo conmemoramos o Día Mundial del Teatro, que  foi creado por iniciativas do Instituto Internacional do Teatro (ITI) en 1961.

Desde as bibliotecas escolares presentamos unha selección de textos teatrais, que poden achegar a lectura dramática  ou a representación teatral ao  noso alumnado.

A raíña de Turnedó de Gloria Sanchez con ilustracións de Pablo Otero (Kalandraka, 2014) é un poema escénico no que a participación do público é fundamental para acompañar os excéntricos personaxes desta divertida corte real. A sonoridade, a rima e a estrutura acumulativa do relato son as claves para enganchar a lectura ou a representación da obra.(Presentación editorial)

O premio de textos teatrais Roberto Vidal Bolaño foi acadado por Fernando Castro Paredes coa obra de teatro A derradeira bala (Galaxia, 2018)  

Do blog De libros e outros achegamos a recensión de  Pilar Sampedro: Un xoguete tan absurdo como a guerra que é o seu tema. 

Unha traxicomedia cuns diálogos marcados pola retranca e a ironía, dise na presentación editorial.

Poucos personaxes: Luciano Cardone, as xemelgas Ramírez (Michelle e Mabel) o sarxento Unamuno e a comandante Cienfuegos. Alguén que toma a decisión de abandonar a guerra, os que o acusan de traidor, a dúbida de se o inimigo está aínda aí, detrás da outra barricada ou o silencio é a mostra de que xa a guerra rematou e... para fusilar ao desertor ou para facer a guerra só queda unha bala, a derradeira.

Riámonos da guerra, mentres nos deixen! 

O  poema Cómo el buen Don Nicanor no fue rey ni emperador de Mar Benegas, con ilustracións de Ximo Abadía (Trestristestigres, 2016) contén unha adaptación teatral realizada por Jesús Ge, para representar as aventuras de Don Nicanor.

O 21 de marzo, espallamos poesía

Porque a poesía non traba, enchemos as nosas bibliotecas de poemas. 

Entre as propostas, destacamos "Para facer o retrato dun paxaro" publicado en Kalandraka, porque como dín na presentación editorial "Un lenzo, unha paleta de cores e un pincel bastan para trazar as liñas da gaiola na que se acabe pousando o noso paxaro. Unha espera paciente, que pode ter a súa recompensa se a ave nos agasalla co seu canto."

Para un lectorado xuvenil propoñemos o último premio Jules Verne de literatura xuvenil  2018 Aplicación instantánea de Carlos Negro e publicado por Xerais.
Os diferentes avatares responden á pregunta Que é para ti un poema?. Eis unha das respostas:

Que é para ti un poema?

Unha motoserra do sentido completo.

Un des-corrector ortográfico.

Unha sílaba alucinada.

Un disturbio semántico.

Unha oración atea.

Unha bomba fonética.

Un punto de non retorno.

               
E, por último, recomendamos unha pequena alfaia: Poesía mínima/ Minimal Poetry de Helena Villar Janeiro, publicado en Alvarellos Editora.
Este poemario componse de 50 fotopoemas (en edición trilingüe), cousas sinxelas que constrúen o universo.

Singamia 1.1 e o debate científico-tecnolóxico

Xerais vén de publicar Singamia 1.1 (Queridas máquinas) de Ramón Caride Ogando, na colección Fóra de Xogo. Con este título remata a triloxía denominada AKTUAL que se iniciara con Exogamia 0.3 (2011) e continuara con Endogamia 0.2 (2013).

Os tres libros de relatos de temática científico-tecnolóxica son moi oportunos para os clubs de lectura, nomeadamente de carácter científico, que se prestan a que o lectorado experto desenvolva unha conciencia crítica e abra unha liña de debate sobre como debemos encarar este tipo de avances  desde un punto de vista ético.

"Moitos dos acontecementos destes relatos, así como o xeito en que suceden, non serían posibles hai cinco anos. Só hai que mirar ao noso redor para poder ver o que temos diante dos ollos".

PALABRA DE BRUXA, de ANDREA BARREIRA FREIJE

Palabra de bruxa de Andrea Barreira Freije é unha das novelas do 2018 recoñecida entre as mellores en galego. Nela relátase a historia vital da última muller da casa das Xanas, que padece a persecución da Inquisición.Condenan a súa forma de vida, desapegada da tutela dos homes, libre e rebelde, perigosa para esa sociedade do medo que os inquisidores representan. Pero non todo está perdido...

Publicada na colección Costa Oeste de Galaxia, cremos que a súa lectura pode dar moito que pensar e falar cando menos nos clubs de lectura -de mozos ou de adultos- acerca daquel pasado, do noso presente e do futuro que queremos.

A filla do Minotauro, un novo título de Marilar Aleixandre para lectorado xuvenil e outros.

Marilar Aleixandre volveu facela. Novamente pon nas mans das persoas mediadoras un texto magnífico para presentar a mozos e mozas e convidalos a unha experiencia de lectura das que deixan pegada. Desta vez a escritora volve á mitoloxía clásica e de alí tráenos a Miranda, A filla do Minotauro, unha rapaza afouta, curiosa, intelixente, sensible, atenta ao que pasa ao seu arredor, disposta a botar unha man nunha empresa arriscada: cómpre agochar un documento moi valioso do patrimonio cultural de Sicilia para libralo das gadoupas dos traficantes de tesouros arqueolóxicos e Miranda non dubidará en aliarse cos "bos" na defensa dese patrimonio histórico. Pero A filla do Minotauro agocha moitas outras historias e aventuras que se entrelazan a través de diferentes voces de narradores cos que Miranda se vai atopando, comezando polos seus pais, que finalmente descubren ante ela o seu segredo. Excelente texto que revisita, entreverando na aventura de Miranda, moitas outras aventuras e mitos clásicos aos que nos permite achegarnos, desfacendo algúns tópicos e desvelando algúns misterios. 

Aventura, amor, paisaxe, historia, mito, narración oral, matemáticas, arquitectura, inventos, muller, misterio, mafias... Quen dixo que non hai libros atractivos en galego para por nas mans dos nosos lectores?

Cómpre agradecer á Editorial Galaxia a publicación desta novela que mereceu o Premio Raíña Lupa de Literatura Infantil e Xuvenil 2017 e que, de seguro, proporcionará unha vivencia de lectura grata a novos e maiores. Publicada na colección Costa Oeste, os equipos de biblioteca escolar deberán lela para valorar a súa recomendación pero desde aquí pensamos que non debe faltar en ningunha biblioteca dun centro de secundaria (lectorado xuvenil). Como pasa coa auténtica literatura, A filla do Minotauro ten varios niveis de lectura e pode ser tamén de interese para outros lectores e lectoras con gaña de aventura. Ademáis, é unha novela "con mapa", desas que chaman á viaxe imaxinaria e convidan á viaxes reais "para cando se poida". 

O BESTIARIO CIENTÍFICO DE ANXOS NOGUEIROSA, I Premio María Víctoria de Literatura Xuvenil

Urco vén de publicar a novela  O BESTIARIO CIENTÍFICO DE ANXOS NOGUEIROSA de Antonio Manuel Fraga, coa que o autor gañou o I Premio María Víctoria de Literatura Xuvenil. As ilustracións son de Víctor Rivas. 

A acción sitúase no ano 1933 no Sanatorio Marítimo de Oza dos Ríos, onde coinciden Suso e Tila para pasaren unhas colonias de verán. 

Cunha intención clara de homenaxear á científica galega Ángeles Alvariño e á mestra Elvira Bao, a novela vai intercalando a vida no hospital e as descricións do "Liber Bestiarium Scientificus", bestiario máxico galego onde se recompilan e describen animais fabulosos. O libro chegou a mans de Suso dunha forma estraña e vincúlase con Tila, cando conflúen ambas as dúas historias.

A novela ben pode estar nas seleccións lectoras para o Nadal que fan as nosas bibliotecas escolares ou ser tida en conta para un club de lectura de lectores xa expertos. 

Novos recursos para o Samaín

Andamos a celebrar o Samaín nas bibliotecas escolares e queremos achegar algúns novos recursos para aumentar a colección destas.

Para primeiros lectores, atopamos en  Kalandraka Un, dous, tres, vampiro ti es e Os esqueletos divertidos.

Para primeiros lectores e lectores autónomos, Mortiña de Hércules Ediciones

De Sushi Books, Contos para nenos peculiares, para lectores expertos.

Tamén podemos xogar con Cuentos de fantasmas de MTM editores.

E para cantar, A casa do terror de Galaxia

Nelson Mandela. O camiño cara á liberdade

No centenario do nacemento de Nelson Mandela, pai da nación surafricana e icona da paz, da convivencia e da liberdade, a editorial Kalandraka vén de publicar Nelson Mandela. O camiño cara á liberdade de Antonio Lozano con tradución ao galego de Ramón Nicolás.

Na nota aclaratoria que inicia o libro xa se nos indica que é unha biografía novelada. Todo o que se conta sobre Nelson Mandela é conforme coa vida do líder surafricano, mais o fío condutor desta historia protagonízano unha serie de personaxes de ficción: Walter, Sipho, Thandiwe, o director do museo e os pais de Walter. Este, hipotético bisneto de Madiba, encarna a toda a mocidade surafricana que quere e debe coñecer o camiño da liberdade que iniciou Mandela.

Destinada a un público xuvenil, esta biografía achéganos a unha figura clave da historia máis recente da humanidade e tamén é unha lección de historia sobre o apartheid e a conquista dos dereitos civís. 

Na selección de libros de historia que fai a biblioteca escolar, nos clubs de lectura ou na Efeméride da paz e non violencia sería bo contar con esta novela sobre o Pai da Nación, que hoxe cumpriría 100 anos.

Reedición de Imaxina animais de Kalandraka

Van xa 10 anos da 1ª edición de   Imaxina Animais, publicado na colección Demamora de Kalandraka. Os textos de Xosé Ballesteros veñen acompañados das ilustracións de Juan Vidaurre.

Estes imaxinados animais, porque nada é o que parece, descríbense con cadansúa ilustración que mestura a fotografía de obxectos cotiáns e debuxos, a modo de collage.

A ilustración, o nome dos diferentes animais ou a propia descrición destes, cargada de imaxinación e enxeño, fan que este libro sexa moi atractivo para o lectorado, desde os máis pequenos até os mozos e mozas da ESO. Permite adiviñar, crear, debuxar, inventar, interpretar...todo ese mundo animal imaxinado.

Moitas das bibliotecas escolares xa contaban na súa colección con Imaxina animais pero aquelas que non o posúan deben ter moi en conta esta proposta creativa.

Novidades na colección Fóra de Xogo de Xerais

Unha das novidades de Xerais é a novela O que sei do silencio de Andrea 

Maceiras,  que foi finalista do Premio Raíña Lupa en 2017.

No inicio da novela Delia, a protagonista, di dela mesma "Chámome Delia e son unha covarde. Esta é a historia de como acosamos a Silke durante os meses que estudou no noso instituto. E de como todo se nos foi das mans. Das miñas mans inútiles". E crea un blog para contar esta historia de acoso pasivo e cómplice.

Destinada a un lectorado xuvenil, a novela é ben interesante para tratar o tema do acoso, e se se fai como lectura compartida nun club de lectura dará para reflexionar sobre este problema tan grave entre os e as adolescentes e mudar o rumbo das relacións interpersoais nos centros de ensino.

Con Fóra do normal  María Reimóndez acadou o Premio Agustín Fernández Paz de Narrativa Infantil e Xuvenil pola Igualdade 2017. Ilustrada por Antonio Seijas, a novela trata do conflito entre identidade e corpo que ten André, o mozo protagonista. Acompañado de amigas, como Mucha e a Patrulla Trans, e da lectura de cómics intentará superar o problema porque "no medio da treboada, a única heroicidade é resistir".

Destinada tamén a un lectorado xuvenil, é unha novela moi acaída para a selección de lecturas sobre igualdade e coeducación, onde se nos fala de tecer redes de afectos, máis alá do xénero e que posibilitará a moitos mozos e mozas atopar referentes... novela espello mais tamén xanela ao mundo.

Títulos ambos,  imprescindibles tamén, nas suxestións lectoras para o verán.

No pasamento de Xabier P. Docampo

O día 26 de xuño faleceu Xabier P. Docampo, un dos escritores fundamentais para a consolidación da Literatura infantil e xuvenil galega. Pero tamén foi docente, promotor da lectura e especialista en bibliotecas escolares, activista a prol da lingua, contacontos, actor ou guionista.

En 1995 acadou o Premio Nacional de Literatura Infantil e Xuvenil con Cando petan na porta pola noite. A esta obra precedéronlle outras como O misterio das badaladas ou A chave das noces. Posteriormente, virían outras como O pazo baleiro, A casa da luz, Bolboretas (White Ravens 2005), Catro cartas, O país adormentado, A illa de todas as illas, O libro das viaxes imaxianarias, e xa no 2017 A nena do abrigo de astracán á que lle adicou os últimos anos da súa escrita e coa que gañou o Premio de narrativa na III Gala do Libro Galego 2018. 

Para Docampo ler era conquistar unha illa misteriosa por iso foi un grande promotor da lectura. Xunto con Antonio Ventura dirixiu a revista Bloc (Revista internacional de arte y literatura infantil) que se editou entre os anos 2007 e 2010.

Convidamos ás bibliotecas escolares galegas a que difundan e lean a obra de Xabier P. Docampo como mellor mostra de afecto e recoñecemento.

Lectura fácil en galego: 20.000 leguas baixo dos mares de Jules Verne.

Parabenizamos a publicación do libro de Jules Verne 20000 leguas baixo dos mares que vén de editar Galaxia segundo as pautas de lectura fácil.

A lectura fácil vén atender a un lectorado con dificultades de lectura ou de comprensión e facilita o disfrute da lectura, facendo unha biblioteca, unha escola e, por extensión, unha sociedade máis democrática e inclusiva.

Imprescindible para a normalización linguística, este título (primeiro dunha serie), non debe faltar nas bibliotecas escolares galegas, sobre todo nas de secundaria, para incentivar a creación de clubs de lectura fácil ou para favorecer a alfabetización en galego de lectorado con dificultades de aprendizaxe.

Ë destacable tamén o título que inicia esta serie, pola vinculación da obra e de Jules Verne a Galicia.

Unha proposta teatral: A soidade do asasino de Carlos G. Reigosa

A soidade do asasino, de Carlos G. Reigosa. Xerais, 2018.

A editorial Xerais vén de publicar na colección Fóra de xogo a peza teatral A soidade do asasino de Carlos G. Reigosa.

A obra está centrada na dialéctica entre un asasino e a súa vítima, que durante o tempo que dura a obra teiman sobre a conveniencia ou non do asasinato, rematando dun xeito inesperado para o lector.

Destinada para lectores a partir dos 15 anos (xuvenil) onde non abundan as propostas teatrais. Ben sexa para unha lectura compartida ou para a súa representación, é un título que debe ser tido en conta para os recursos da biblioteca escolar de Secundaria.

Enlace ao programa Cada día un libro

http://www.crtvg.es/tvg/a-carta/a-soidade-do-asasino-de-carlos-g-reigosa

RAPAZAS 25 LITERATURA INFANTIL E XUVENIL GALEGA PARA A IGUALDADE

Pilar Sampedro,  experta en Literatura Infantil e Xuvenil (foi integrante do equipo da Asesoría de bibliotecas escolares),  vén de publicar co gallo da celebración dos 25 anos da publicación de Rapazas de Agustín Fernández Paz dous taboleiros en Pinterest cunha selección de títulos para a igualdade. Esta mirada literaria é moi necesaria nestes tempos que nos tocan vivir, tanto para as persoas mediadoras como para os lectores e lectoras que precisan tamén de referentes femininas para construír un mundo igualitario e con perpectiva de xénero.

• Taboleiro no que se mostran aqueles libros dirixidos ao lectorado infantil e  nos que se mira (e le) con perspectiva de xénero

https://www.pinterest.es/pilarsampedro2241/rapazas-25-literatura-infantil-galega-para-a-igual/

• Taboleiro no que mostran aqueles libros dirixidos ao lectorado xuvenil e nos que se mira (e le) con perspectiva de xénero

https://www.pinterest.es/pilarsampedro2241/rapazas-25-literatura-xuvenil-galega-para-a-iguald/

Máis alá do mes de marzo, cómpre ter en conta estes materiais coa intención de equilibrar e completar as coleccións das bibliotecas escolares. Da mesma forma, débense  de valorar estes recursos á hora de programar actividades ou facer propostas para os grupos de lectura.

"Ceiba de luz" de Manuel Lourenzo González

O premio Jules Verne 2017  acadouno o escritor Manuel Lourenzo coa novela Ceiba de Luz. 

Publicada en Xerais, Ceiba de luz é un achado de aventuras, de filosofía, dos mundos que xiran da man de dezaoito mozos e mozas científicos que parten na procura dun tesouro: a propia orixe, a identidade mesma, o ouro agochado na selva amazónica.

Dirixida  a un lectorado xuvenil, a lectura de  Ceiba de luz ben pode ser unha proposta a ter en conta nos clubs de lectura dos nosos institutos.

Unha figura humana da arte indíxena da América precolombina e un narrador experimentado condúcennos nunha expedición ao corazón mesmo do Perú , a unha antiga civilización e a moitos segredos.