Xeografías lectoras: Mar de mazá de Elvira Ribeiro Tobío

 

Mar de mazá é un libro de poemas redondo, comeza cun convite e remata cunha despedida, Maradeus. Con este pouso de Rosalía ou Manuel Antonio, Elvira Ribeiro proponnos unha singradura polo Mar de mazá a través de 17 poemas con arrecendo salgado que nos descobren o mar: a carabela, o mar calmo, o mar bravo, as mil cores, o marpalabras, os sete mares, a cantiga das ondas, a nena pirata, os soños, a mariñeira, a nena surfeira, os faros, as illas, os tesouros até chegar ao Maradeus.

Cun léxico moi coidado e con ilustracións evocadoras de Begoña G. Arce, este Mar de mazá ten tamén moitas referencias literarias que convidamos a descubrir.

Ler e recitar os poemas ou viaxar a través das imaxes son algunhas das propostas deste poemario, publicado en Galaxia, dirixido a todo o lectorado e que non debe faltar nas nosas bibliotecas.

Aquí podedes escoitar unha entrevista que lle fixeron á autora no programa Zig Zag da RTVG.

Quen dixo medo? Lecturas para o Samaín

 Chegan novidades ás bibliotecas para celebrar o Samaín.

Desde a editorial Xerais recibimos unha nova entrega de Astérix en galego: Astérix e os Normandos.Os normandos chegan a nosa coñecida aldea gala dispostos a saber que é o medo, certo é que o conseguen e, como sempre ocorre na Galia, todo acaba cunha canción.

Unha oportunidade para traballar o cómic, a historia, a xeografía e, por suposto, os medos que cada quen sinte e afronta de xeito diferente.

A editorial Bululú  presenta unha nova creación de Xan Eguía: Seres Fantásticos do Camiño. Novamente, o autor e ilustrador achégase ao mundo da mitoloxía. Intentando saír do bosque, o protagonista vai descubrindo seres fantásticos dos diferentes Camiños de Santiago, criaturas da mitoloxía popular misteriosas e divertidas.

Un convite a adentrarnos na mitoloxía galega e a traballar o Camiño desde unha perspectiva diferente.

A viaxe culinaria de Kukinhas

 

A editorial Xerais publica A viaxe culinaria de Kukinhas. A volta ao mundo en 50 receitas.de Elisa Kukinhas. Algo máis que un libro de receitas, unha viaxe polos cinco continentes e a súa gastronomía, porque como dí a autora "A nosa lingua pode falar de calquera gastronomía do mundo" non só da nosa. O libro está dividido en 5 partes e cada unha presenta 10 receitas. 

A presentación tradicional das receitas vese enriquecida polas iconas que aparecen sobre as fotografías sinalando tempos e tipo de molde, ademais ao pé de cada receita aparece unha información adicional.

Fotografías do blog da autora

Unha boa oportunidade para traballar a gastronomía nos proxectos que viaxan polo mundo adiante con receitas que convidan a ampliar informacións.

A ter en conta o artigo de Kukinhas no que nos fala de como fixo este libro.

De interese para ampliar a sección de cociña nos espazos creativos das nosas bibliotecas.

Atlas da Galicia Pequeniña

Obra finalista na Gala do libro  galego
2020 na categoría de  libro mellor editado

A editorial allaricense Aira volta a sorprendernos moi agradablemente coa publicación de Atlas da Galicia Pequeniña, unha obra destinada ás crianzas, pero da que tamén gozamos, e moito, as maiores.

César Cequeliños e Jorge Campos (premio da Gala do Libro 2017 polo seu cómic Alter·Nativo) compuxeron un Atlas moi visual, cheo de vocabulario e mapas, pero a través das súas páxinas tamén podemos facer un percorrido pola xeografía humana e a historia que conforman a identidade do noso país.

Un índice ben cheo de contidos.

Toda esta información, como xa dixemos é presentada dun xeito moi visual, ameno e ata divertido.

Fonte: @bandadeseada

Fonte: Domestika.org

Polo tanto, xa temos todos os ingredientes para unha gozosa lectura compartida (en familia, na aula, coas cómplices lectoras...) ou un tempo de viaxes en solitario.

Unha obra imprescindible nas nosas bibliotecas tendo en conta, ademais, o ermo do panorama das obras dista temática na nosa lingua e para crianzas. (Tanto o Atlas temático de Galicia, de Obradoiro-Santillana, de 1999, como o Atlas básico de Galicia da ed Sálvora, de 1982, están xa descatalogados).

En definitiva, unha obra para perderse nas Xeografías Lectoras.

Wolfram. Espias, nazis e maquis

 

A editorial Xerais vén de publicar a última obra de Alberto Varela Ferreiro: Wolfram. Espías, nazis e maquis.

O cómic como ferramenta informativa que achega unha parte da historia de Galicia non moi coñecida, o acontecido durante a segunda Guerra Mundial coa presenza dos nazis no noso país.

Un fermoso percorrido visual polas cidades, vilas e aldeas galegas dos anos 40 do pasado século. Unha pequena obra enriquecida cun coidado glosario, mapas e bibliografía. Unha oportunidade para crear unha constelación literaria coas obras publicadas en galego, con esta temática, nestes últimos anos.

Unha lectura que convida a explorar, investigar... seguindo o lema deste curso "Xeografías lectoras na biblioteca escolar"

Lecturas para o verán: Vampira de biblioteca de Ledicia Costas

Vampira de biblioteca é o último libro que vén de publicar a escritora Ledicia Costas con ilustracións de Víctor Rivas na colección Merlín de Xerais.

A novela conta a historia de Eleonora, unha vampira un tanto peculiar que vive nunha biblioteca especial como a Biblioteca Joanina da Universidade de Coímbra. Como os morcegos que habitan na biblioteca portuguesa, Eleonora ten que eliminar a todo becho que ameace a conservación dos libros. Acompañada de Xa e Mon, os seus morcegos de confianza e coa complicidade dunha bibliotecaria, un avó e os seus netos, terá que enfrontarse aos insectos bibliófagos para preservar os libros desta importante biblioteca.

Proposta moi acaída para as recomendacións lectoras do verán e destinada a partir dun lectorado autónomo, con Vampira de biblioteca tense asegurada unha lectura divertida, con nomes, personaxes e diálogos moi ocorrentes amais dunha defensa das bibliotecas, dos libros, da lectura e da literatura.

Libros galegos na Lista de Honra 2019 da OEPLI

A OEPLI (Organización Española para o Libro Infantil e Xuvenil) xunto coas súas seccións territoriais: Consejo General de libro (castelán), ClijCat (catalán), Galtzagorri (euskera) e Gálix (galego), e en colaboración co Ministerio de Cultura y Deporte, elaboran todos os anos un catálogo de literatura infantil e xuvenil que contén unha  selección bibliográfica de 200 títulos infantís e xuvenís publicados nese período, obedecendo a criterios de calidade e idoneidade para os tramos de idade en que a miúdo se clasifican as coleccións e que os fai merecedores de formar parte desa lista de honra por consideralos significativos dentro da gran produción existente.

Forman parte desta selección de 2019 os seguintes títulos en galego:

0-6 anos
O país do gran furado. Xerardo Quintiá . Baía Edicións
O veleiro verde. María Fumaça. Editorial Galaxia
Ola! Son un bicho bóla! Elvira Ribeiro. Apiario
Ratos de viaxe. Oli. Kalandraka

A partir de 6 anos
A que cheiran as cores?A esperada guía para coñecer o cerebro. Juan Casto Rivadulla. Editorial Galaxia
Os nosos bosques. Diego García et alii. Miudiño S. Coop. Galega
A pequena compaña. Carlos Labraña. Edicións Embora
Bicos e non balas. Antonio García Teijeiro. Editorial Galaxia

A partir de 9 anos
Lúa en ningures . Beatriz Maceda Abeleira. Xerais
Noé e gato fan teatro. Gloria Sánchez. Oqueleo
Pioneiras 2.Galegas que abriron camiño. Anaír Rodríguez. Xerais
Somos os monstros. Paula Carballeira. Xerais

A partir de 12 anos
Conta nove estrelas .Andrea Maceiras. Xerais
Xelís, o guieiro das botellas do mar. Rosa Aneiros. Xerais

Xuvenil
Be water. Antía Yáñez. Cuarto de inverno
Memoria do silencio. Eva Mejuto. Xerais
O grupo. An Alfaya. Xerais
O home que mercou un libro. Paco Martín. Editorial Galaxia
Os corpos invisibles. Emma Pedreira. Xerais
Parece unha formiga. Pablo Otero. Kalandraka
Penumbra. Daniel Landesa. Xerais

Tamén hai libros que se poden ler no orixinal ou na tradución ao galego, aínda que fosen seleccionados noutra lingua:

0-6 anos
Distinta. Beto Valencia. Kalandraka
O pirata valente. Ricardo Alcántara. Kalandraka
Animais. Antonio Rubio. Kalandraka

A partir de 6 anos
Bechopoemas e outras bestas. Leire Bilbao. Kalandraka
O home que contaba estrelas . Arturo Abad. OQO
Versos e viceversos . Antonio García Teijeiro e Juan Carlos Martín Ramos. Kalandraka

Xuvenil
Iridium . Francisco Castro. Editorial Galaxia
Medo. Care Santos. Edebé

Neste ENLACE pódense consultar todos os libros seleccionados no ano 2019.

Libros para mediadores/as de lectura I: Da Carapuchiña ao señor Lamote

Miguel Vázquez Freire vén de publicar en Xerais Da Carapuchiña ao señor Lamote.Clásicos da literatura para a infancia e a mocidade en lingua galega.

O autor propón neste libro coñecer  a LIX universal e faino percorrendo a historia da literatura infantil e xuvenil desde a Carapuchiña vermella até o Ramón Lamote de Paco Martín.
Sabedores de que moitos descoñecemos a existencia destas versións ao galego de clásicos universais e tamén na necesidade de coñecermos o canon da LIX, este ensaio é ben oportuno para as bibliotecarias e bibliotecarios escolares e para as mediadoras de lectura porque como di o autor na presentación “ os mellores libros para a infancia e a mocidade son os mellores libros que calquera, incluídos nenos e mozos, poden ler;os libros, logo máis universais, os libros para todos”.

De moito interese son tamén as referencias que fai ao cine nas 32 propostas e a bibliografía que as acompaña.

Guía de literatura infantil e xuvenil para a igualdade

A Secretaría Xeral de Igualdade vén de publicar a  Guía de literatura infantil e xuvenil para a igualdade.

Coordinada por Pilar Sampedro, esta guía ofrece unha selección de libros publicados nos anos 2014, 2015 e 2016, distribuídos en tres tramos en función da idade ou competencia lectora. As obras escollidas alentan a reflexión e o debate sobre o papel da muller na sociedade ou o concepto de xénero e aportan referentes necesarios de mulleres, de novas masculinidades e diversidade de opcións sexuais.

Cómpre termos en conta esta guía nas seleccións que fagamos en torno á igualdade e coeducación. Asi mesmo é unha ferramenta moi útil para achegar recursos ás bibliotecas escolares.

Títulos máis lidos nos Clubs de lectura. Curso 2017/2018

Publícanse os 50 títulos máis lidos no conxunto dos clubs de lectura adscritos o programa CLUBS DE LECTURA, da Consellería de Educación, Universidade e Formación Profesional, durante o curso 2017/2018, en centros que matriculan alumnado de ESO, bacharelato, formación profesional ou ensinanzas de réxime especial (conservatorios, escolas oficiais de idiomas, ensinanzas de persoas adultas). Durante o curso 2017/2018 participaron desta iniciativa un mínimo de 231 clubs de lectura (que foron os que recibiron asignación específica para o seu funcionamento).Unha lectura detallada desta relación fala da diversidade de lecturas presentes nestes grupos de lectura.

A filla do Minotauro, un novo título de Marilar Aleixandre para lectorado xuvenil e outros.

Marilar Aleixandre volveu facela. Novamente pon nas mans das persoas mediadoras un texto magnífico para presentar a mozos e mozas e convidalos a unha experiencia de lectura das que deixan pegada. Desta vez a escritora volve á mitoloxía clásica e de alí tráenos a Miranda, A filla do Minotauro, unha rapaza afouta, curiosa, intelixente, sensible, atenta ao que pasa ao seu arredor, disposta a botar unha man nunha empresa arriscada: cómpre agochar un documento moi valioso do patrimonio cultural de Sicilia para libralo das gadoupas dos traficantes de tesouros arqueolóxicos e Miranda non dubidará en aliarse cos "bos" na defensa dese patrimonio histórico. Pero A filla do Minotauro agocha moitas outras historias e aventuras que se entrelazan a través de diferentes voces de narradores cos que Miranda se vai atopando, comezando polos seus pais, que finalmente descubren ante ela o seu segredo. Excelente texto que revisita, entreverando na aventura de Miranda, moitas outras aventuras e mitos clásicos aos que nos permite achegarnos, desfacendo algúns tópicos e desvelando algúns misterios. 

Aventura, amor, paisaxe, historia, mito, narración oral, matemáticas, arquitectura, inventos, muller, misterio, mafias... Quen dixo que non hai libros atractivos en galego para por nas mans dos nosos lectores?

Cómpre agradecer á Editorial Galaxia a publicación desta novela que mereceu o Premio Raíña Lupa de Literatura Infantil e Xuvenil 2017 e que, de seguro, proporcionará unha vivencia de lectura grata a novos e maiores. Publicada na colección Costa Oeste, os equipos de biblioteca escolar deberán lela para valorar a súa recomendación pero desde aquí pensamos que non debe faltar en ningunha biblioteca dun centro de secundaria (lectorado xuvenil). Como pasa coa auténtica literatura, A filla do Minotauro ten varios niveis de lectura e pode ser tamén de interese para outros lectores e lectoras con gaña de aventura. Ademáis, é unha novela "con mapa", desas que chaman á viaxe imaxinaria e convidan á viaxes reais "para cando se poida". 

Novidades de Bululú: "Novo Mundo. Isabel Zendal na Expedición da vacina"

Rematamos o mes de novembro cunha novidade editorial vinculada ás ciencias en galego. Trátase de Novo Mundo. Isabel Zendal na Expedición da vacina con texto e ilustracións de El primo Ramón (Borja López Cotelo  e María Olmo Béjar)  e publicado pola editorial Bululú. Patricia Zaera Landeira fixo a tradución ao galego.

O libro relata a expedición de Isabel Zendal portando a vacina da variola a  América. A OMS ten recoñecida a esta muller como a primeira enfermeira da historia que participou nunha misión internacional de saúde pública.

No  álbum,  as ilustracións adquiren moito protagonismo e dannos oportunidade de traballar planos da cidade da Coruña e mapas da época (inicios do século XIX) e mesmo procurar as pegadas da historia da cidade e dalgún pintor moi recoñecible. Adiviñade!

Libro indispensable para as nosas bibliotecas escolares, tanto para a selección de ciencias como para a lectura atenta da mudanza dos tempos.

O lapis máxico de Malala, de Malala Yousafzai

O lapis máxico de Malala, de Malala Yousafzai, Xerais

Dende Paquistán para o mundo. Un precioso álbum sobre o valor desmedido das palabras e a súa maxia, que nos conta en primeira persoa como unha serie televisiva pode facernos soñar cun lapis máxico, pero a propia vida fainos sentir que “calquera lapis pode selo”.

Describe as ansias dunha nena por facer felices aos demais, si, pero tamén denuncia que clasificar o lixo non abre portas á liberdade das nenas, como si o fan a escola e a familia. Decididamente unha historia imprescindible para ver e dar que pensar e falar á rapazada. Porque calquera día do ano é Día da Paz, tan desexada en Siria nestes momentos.

RAPAZAS 25 LITERATURA INFANTIL E XUVENIL GALEGA PARA A IGUALDADE

Pilar Sampedro,  experta en Literatura Infantil e Xuvenil (foi integrante do equipo da Asesoría de bibliotecas escolares),  vén de publicar co gallo da celebración dos 25 anos da publicación de Rapazas de Agustín Fernández Paz dous taboleiros en Pinterest cunha selección de títulos para a igualdade. Esta mirada literaria é moi necesaria nestes tempos que nos tocan vivir, tanto para as persoas mediadoras como para os lectores e lectoras que precisan tamén de referentes femininas para construír un mundo igualitario e con perpectiva de xénero.

• Taboleiro no que se mostran aqueles libros dirixidos ao lectorado infantil e  nos que se mira (e le) con perspectiva de xénero

https://www.pinterest.es/pilarsampedro2241/rapazas-25-literatura-infantil-galega-para-a-igual/

• Taboleiro no que mostran aqueles libros dirixidos ao lectorado xuvenil e nos que se mira (e le) con perspectiva de xénero

https://www.pinterest.es/pilarsampedro2241/rapazas-25-literatura-xuvenil-galega-para-a-iguald/

Máis alá do mes de marzo, cómpre ter en conta estes materiais coa intención de equilibrar e completar as coleccións das bibliotecas escolares. Da mesma forma, débense  de valorar estes recursos á hora de programar actividades ou facer propostas para os grupos de lectura.

Todo o mundo!

Despois de En familia, Hercules de Ediciones achega ao galego Todo o mundo! A vida ten moitas cores de Anja Tuckermann e con ilustracións de Tine Schulz. A tradución do alemán é de Rosa Marta Gómez Pato.

No álbum váisenos lembrando, con humor, cales son as orixes dos seres humanos e cales as súas necesidades básicas pero tamén que homes e mulleres tiveron que migrar ao longo da historia por múltiples razóns. Iso conformou sociedades diversas, con linguas e costumes diferentes que poderían levar a prexuízos, pero a convivencia en harmonía debe aproveitar a posibilidade que dá a multiculturalidade e o plurilinguismo para enriquecer a nosa sociedade.

Moitas son as posibilidades de lectura deste libro nas nosas bibliotecas, que son tamén diversas e multiculturais.

Selección de poesía infantil

Como nas nosas bibliotecas lemos moita poesía, elaboramos un taboleiro no Pinterest  da Asesoría de Bibliotecas escolares cunha selección de títulos, á que chamamos Poesía infantil, dirixida fundamentalmente a primeiros lectores e lectores autónomos. Como toda escolla, ha medrar co tempo pero ben pode axudar a seleccionar recursos para as nosas actividades en torno á poesía ou acrecentar a colección da biblioteca escolar.

Biografías: Damned Writers. 23 autores de culto.

A editorial  Bululú acaba de publicar Damned Writers, 23 autores de culto de Ángel Antón Svoboda. A tradución ao galego é de Maruxa Zaera Landeira.

Neste  seu primeiro álbum, o autor fai un percorrido polas diferentes biografías dos 23 autores e autoras, que teñen en común vidas curtas, desacougadas e desgraciadas , aos que o destino maldiciu sen compaixón segundo nos contan na presentación editorial. 

Rosalía de Castro, Kafka, as irmás Brönte, Wilde, Lovecraft, Dickinson e outros escritores forman parte destas biografías tan singulares

No prologo, Fernando Mircala di que o libro " non é un catálogo de autopsias ilustres, senón unha botica de primeiros auxilios vitais..."

Destinado ao alumnado xuvenil, este libro cun formato tan suxerente, pode suscitar entre o lectorado unha lectura crítica e comparativa das biografías destas personaxes. 

BIBLIOTECA ESCOLAR, territorio das artes

A rede de bibliotecas escolares galegas, a proposta desta asesoría, vai seleccionar títulos de ficción e de información, así como outros recursos de interese (películas, música, espazos web,...) en relación co lema proposto este ano: BIBLIOTECA ESCOLAR, territorio das artes.

Iniciamos este percorrido con catro títulos de referencia na LIX galega de temática artística, que se poden incluír nas lecturas dos Clubs, nos itinerarios lectores ou ben como recomendacións da biblioteca.

O retrato de Bia de Médicis, pintado por Bronzino, inspira O armiño dorme de Xosé Neira Cruz, publicado en Galaxia e Premio Raíña Lupa 2002. Tamén nesta editorial e tamén co mesmo premio na edición de 2013 está Reo, de Xesús Fraga, que nos fala da arte urbana cun graffiteiro como protagonista.
O pintor do sombreiro de malvas de Marcos Calveiro, publicado en Xerais e que foi Premio Lazarillo entre outros galardóns, recrea os últimos días do pintor Van Gogh.

Por último, unha das múltiples homenaxes que fai Agustín Fernández Paz ao cine: Fantasmas de luz publicado en Xerais no ano 2011.

FONTÁN

A editorial Galaxia publica Fontán de Marcos Calveiro, coa que o autor gañou o IX Premio de Narrativa Breve Repsol 2015.

Novela biográfica de fondo histórico, trata sobre o ilustrado, matemático e topógrafo Domingo Fontán, quen elaborou o primeiro mapa científico e topográfico de Galicia, denominado a Carta Xeométrica de Galicia.

Unha das cousas que máis lle interesaba a Calveiro sobre a Fontán é  averiguar como nace a vocación de ser científico nun neno dunha aldeíña de Portas (Pontevedra) e tamén rescatar do esquezo esta figura tan importante para a ciencia. 

Coincidindo co bicentenario dos exercicios preliminares para a confección da súa Carta Xeométrica de Galicia,

o MUPEGA elaborou unha exposición sobre cartografía: 

O mundo nas mans. Cartografía escolar dos séculos XIX e XX.

Novela acaída para o itinerario lector de Xeografía de Galicia e para os clubs de lectura, 
nomeadamente os científicos. 

Paseos literarios polas cidades galegas

A AELG (Asociación de Escritores en Lingua Galega) organiza unha serie de paseos literarios polas cidades. Na súa páxina poden verse algúns deles. Neste caso recóllense os de Vigo da man de Pedro Feijoo, María Reymóndez e Francisco Castro.

Cada un deles escolle o libro ou libros, autor ou autores aos que lembrar neste percorrido.

Pedro Feijoo irá da man de Os fillos do mar, o libro que ten Vigo como telón de fondo e escenario.

María Reymóndez percorrerá a cidade con En vías de extinción e adiantando a nova novela A música dos seres vivos.

Francisco Castro farao arredor do seu libro Tes ata 10.

Noutras cidades xa se teñen realizado estes paseos literarios. En Santiago da man de Euloxio Ruibal, Marilar Aleixandre... Na Coruña realizouse un arredor da figura da poeta Luísa Villalta, da man de María Casar.

Os paseos literarios son outra de percorrer a cidade, neste caso arredor das lecturas literarias.